Internationaal onderzoek
Het onderzoek werd gecoördineerd door de in Parijs gevestigde organisatie Climate Whistleblowers en uitgevoerd door een consortium van Europese media, waaronder Le Monde (Frankrijk), Der Spiegel en ZDF (Duitsland), El País (Spanje), L’Espresso (Italië), Der Standard (Oostenrijk) en ORF.
Volgens de onderzoekers zou KTM al jarenlang een systeem hanteren waarbij hardenduro’s in straatlegale configuratie worden gehomologeerd en aan dealers worden geleverd, waarna ze vóór aflevering aan de klant worden omgebouwd naar een wedstrijdconfiguratie.
De beschuldigingen hebben uitsluitend betrekking op KTM’s hardenduro’s, zoals de EXC-modellen. Deze motoren worden vanuit de fabriek geleverd in een configuratie die voldoet aan de Europese eisen voor geluid en emissies.
Ondercoveronderzoek bij dealers
Voor het onderzoek bezochten journalisten gedurende meerdere maanden KTM-dealers in Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Spanje, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Daarbij zouden medewerkers opvallend vergelijkbare verklaringen hebben afgelegd over het aanpassen van de motoren.
Volgens Le Monde verklaarde een dealer dat de standaardconfiguratie vooral bedoeld is om aan de Europese emissie- en homologatie-eisen te voldoen en dat de motoren daarna worden aangepast om hun volledige prestaties vrij te geven.
De betrokken media stellen dat vrijwel alle bezochte dealers dezelfde werkwijze beschreven. Volgens de onderzoekers wijst dat mogelijk op centrale aansturing vanuit KTM. Hard bewijs daarvoor is vooralsnog niet openbaar gemaakt.
Volgens het consortium zou KTM daarmee een systeem hebben opgezet waarbij motoren probleemloos door de Europese homologatieprocedures komen, maar vervolgens in een andere configuratie bij klanten terechtkomen.
KTM ontkent aantijgingen
KTM heeft inmiddels krachtig gereageerd op de publicaties en wijst de beschuldigingen van de hand.
In een officiële verklaring stelt het bedrijf dat alle KTM-, Husqvarna- en GASGAS-enduromodellen de fabriek verlaten in volledig gehomologeerde en straatlegale staat. Volgens de fabrikant worden alle motorfietsen verkocht in overeenstemming met de geldende Europese regelgeving.
Tegelijkertijd erkent KTM dat klanten hun motor na aankoop kunnen laten ombouwen voor wedstrijd- of offroadgebruik.
Volgens het merk gebeurt dat uitsluitend op verzoek van de eigenaar. Daarbij wordt expliciet aangegeven dat de straatgoedkeuring vervalt en dat de motor daarna niet langer op de openbare weg mag worden gebruikt.
“Alle KTM-, Husqvarna- en GASGAS-enduromodellen verlaten onze fabriek uitsluitend in een gehomologeerde, straatlegale configuratie”, aldus KTM.
Waarom de vergelijking met Dieselgate?
De onderzoekers trekken zelf de vergelijking met het Dieselgate-schandaal dat Volkswagen in 2015 miljarden euro’s kostte. Toch gaat het hier om een wezenlijk andere situatie.
Bij Dieselgate gebruikte Volkswagen software die kon herkennen wanneer een voertuig werd getest, waarna tijdelijk een schonere afstelling werd geactiveerd. In de zaak rond KTM draait het om de vraag of straatlegale motoren na homologatie en verkoop structureel worden omgebouwd naar een configuratie die niet langer aan de eisen voor weggebruik voldoet.
Of KTM die praktijk daadwerkelijk heeft aangestuurd, is op dit moment niet bewezen. Evenmin is duidelijk hoe lang de vermeende werkwijze zou hebben bestaan en hoeveel motoren erbij betrokken zouden zijn geweest.
Onderzoek door autoriteiten
Volgens de betrokken media hebben de publicaties inmiddels de aandacht getrokken van verschillende nationale toezichthouders. Of dat uiteindelijk leidt tot officiële onderzoeken, sancties of juridische procedures moet de komende maanden blijken.
De timing is in ieder geval ongelukkig voor KTM. De Oostenrijkse fabrikant werkt nog altijd aan zijn herstel na de financiële problemen die eind vorig jaar uitmondden in een ingrijpende herstructurering. Een langdurig onderzoek naar mogelijke overtredingen van emissie- en homologatieregels zou dan ook een nieuwe tegenvaller kunnen betekenen.
Foto: Rudi Schedl
