De onderzoekers stellen dat de overheid moet stoppen met het verhogen van verkeersboetes en eerdere verhogingen zelfs zou moeten terugdraaien. Met name de forse opslag voor mensen die te laat betalen is volgens het WODC disproportioneel en vergroot het risico op schulden.
Dat oordeel komt niet uit de lucht vallen. Instanties als het Openbaar Ministerie en het CJIB waarschuwen al jaren dat de boetebedragen te hoog zijn. Toch bleven de tarieven stijgen, ondanks kritiek en ondanks pogingen vanuit de Tweede Kamer om de bedragen te matigen. Het (demissionaire) kabinet hield de poot stijf: het geld is simpelweg nodig om de begroting rond te krijgen.
En precies daar wringt het, stelt het WODC. De Wet Mulder is bedoeld om verkeershandhaving efficiënter te maken en de verkeersveiligheid te verbeteren — niet om als verkapte belasting te dienen. “Daar hebben we belastingen voor,” zegt onderzoeker Oberon Nauta. Door structureel op verkeersboetes te leunen als inkomstenbron is volgens het WODC sprake van oneigenlijk gebruik van de wet.
De cijfers onderstrepen dat beeld. Sinds 1994 zijn verkeersboetes met maar liefst 220 procent gestegen, terwijl de kosten van levensonderhoud in dezelfde periode met ongeveer 70 procent toenamen. Wie dat naast elkaar legt, kan moeilijk volhouden dat het hier om een inflatiecorrectie gaat.
Ook de straf voor te laat betalen krijgt er stevig van langs. Een boete wordt eerst met 50 procent verhoogd en daarna nog eens verdubbeld. Een relatief ‘lichte’ overtreding van 250 euro kan zo oplopen tot 750 euro. Volgens het WODC staat die verhoging niet meer in verhouding tot de oorspronkelijke overtreding en vergroot dit onnodig de kans op problematische schulden.
De Wet Mulder zelf functioneert technisch gezien prima: politie en justitie zijn minder tijd kwijt, en het overgrote deel van de boetes wordt gewoon betaald. Maar dat succes heeft een bijsmaak gekregen. Wat ooit begon als een efficiënt handhavingsinstrument, is verworden tot een structurele inkomstenbron.
Met andere woorden: wat veel weggebruikers al lang aanvoelden, is nu officieel bevestigd. Verkeersboetes zijn steeds minder een middel voor veiligheid en steeds meer een makkelijke manier om gaten in de begroting te dichten. En dat tast niet alleen het draagvlak voor verkeershandhaving aan, maar ook het vertrouwen in de overheid zelf.
